Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Məktəbəqədər təhsilin məzmunu və metodikası anlayışlarının düzgün fərqləndirilməsi pedaqoji baxımdan mühüm məsələdir. Bu baxımdan, Nəzakət Mehdiyeva tərəfindən verilmiş izahda müəyyən terminoloji qeyri-dəqiqliklər müşahidə olunur və bu məsələyə aydınlıq gətirmək zərurəti yaranır.
Müsahibədə qeyd olunur ki, məktəbəqədər təhsilin məzmunu orta məktəb fənlərinin məzmunundan fərqlənir və bu fərqlilik müəyyən mənada məzmunun metodika ilə eyniləşdirilməsi kimi təqdim edilir. Halbuki pedaqoji elmdə məzmun və metodika fərqli anlayışlardır. Məktəbəqədər təhsildə də uşaqlar yaş xüsusiyyətlərinə uyğun bilik və bacarıqlar əldə edirlər və bu, təhsilin məzmununu təşkil edir.
Məktəbəqədər təhsil müəssisələrində təlim prosesi daha çox fəaliyyət və oyun üzərində qurulur. Uşaqlar bilikləri əyləncəli və praktik fəaliyyətlər vasitəsilə mənimsəyir, eyni zamanda müxtəlif bacarıqlara yiyələnirlər. Məsələn:
Əşyalarla 10 dairəsində riyazi əməliyyatlar yerinə yetirmək
Əşyaları forma, ölçü və sayına görə qruplaşdırmaq
Həndəsi fiqurları fərqləndirmək
Bu kimi standartlar konkret bilik və bacarıqları əhatə edir. Deməli, məktəbəqədər təhsildə də məzmun mövcuddur və bu məzmun müəyyən inkişaf istiqamətləri üzrə təqdim olunur.
Bununla yanaşı, məktəbəqədər təhsilin məzmunu yalnız biliklərlə məhdudlaşmır. O, həm də səriştələri və dəyərləri əhatə edir. Məsələn, uşaqlarda tolerantlıq, ünsiyyət bacarıqları, gündəlik həyat vərdişləri kimi keyfiyyətlərin formalaşdırılması da məzmunun mühüm hissəsidir. Bu səriştələrin formalaşdırılması üçün istifadə olunan vasitələr – oyunlar, hekayələr, məşğələlər isə metodikanın tərkibinə daxildir.
Beləliklə, pedaqoji baxımdan düzgün yanaşma belədir:
Məzmun – uşaqların nə öyrəndiyini (bilik, bacarıq, dəyərlər) ifadə edir
Metodika – bu məzmunun necə öyrədildiyini (üsullar, vasitələr, fəaliyyətlər) müəyyən edir
Bu iki anlayış bir-biri ilə sıx bağlı olsa da, eyniləşdirilə bilməz.
Məktəbəqədər təhsilin kurikulum çərçivəsi həm məzmunu, həm də metodikanı özündə birləşdirir. Lakin məzmunun metodika ilə əvəz olunması və ya onun yalnız fəaliyyət kimi təqdim edilməsi elmi baxımdan tam dəqiq yanaşma hesab edilə bilməz.
Eyni zamanda, bu kimi məsələlərin ictimaiyyətə təqdim olunmasında media platformalarının da rolu böyükdür. Maarifləndirici resurslar yayımladıqları məlumatların elmi əsaslı və dəqiq olmasına xüsusi diqqət yetirməli, zərurət yarandıqda isə məsələlərə alternativ baxışların təqdim olunmasına şərait yaratmalıdır.
Nəticə etibarilə, məktəbəqədər təhsildə məzmun və metodika anlayışlarının düzgün izahı təhsil sisteminin keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərir. Bu səbəbdən terminoloji dəqiqlik və elmi əsaslandırma hər zaman prioritet olmalıdır.
