Deyirlər, insan həyatı boyu saysız-hesabsız sevgilər yaşayır, onun müxtəlif rənglərini tanıyır.. Kimisi ilk baxışda başlayır, kimisi illərlə böyüyür, kimisi bir məktubda bitir, kimisi isə ömrün son nəfəsinə qədər davam edir. Bəziləri xatirəyə çevrilir, bəziləri peşmanlığa, bəziləri isə sadəcə bir ad olaraq yadda qalır. Lakin ömrün elə bir anı yetişir ki, insan başa düşür: indiyə qədər hiss etdikləri yalnız böyük bir duyğunun müqəddiməsi imiş.
O an balaca bir ürək ilk dəfə döyünür. Və həmin döyüntü ilə birlikdə bir insanın bütün həyatı dəyişir. Çünki uşaq doğulanda yalnız bir körpə dünyaya gəlmir. Bir qadın ana olur. Bir kişi ata olur. Və iki insan ilk dəfə anlayır ki, artıq ölüm qorxusu özləri üçün deyil. Başqa bir nəfəs üçün yaşayırlar.
Qədim yunan filosofu Aristotel yazırdı:
“Sevmək iki bədəndə yaşayan tək ruh olmaqdır”.
Bu fikir çox vaxt həyat yoldaşlarına aid edilir. Amma əslində, onun ən saf təcəssümü valideyn və övlad arasında görünür. Ana ilə körpə ilk aylar eyni nəfəs ritmini paylaşır. Ata övladının ilk gülüşündə öz uşaqlığını yenidən tapır. İnsan ilk dəfə anlayır ki, ruh bəzən, doğrudan da, iki bədəndə yaşaya bilir.
Təbiətdə qəribə bir qanun var. Ağac öz meyvəsini özü yemir. Çay öz suyunu özü içmir. Günəş öz istisini özü üçün saxlamır. Valideyn sevgisi də belədir. O, həmişə özündən başqasına doğru axır.
Fransız yazıçısı Viktor Hüqo yazırdı:
“Ana qolları nəvazişdən toxunub və uşaqlar orada rahat yatır”.
Bu cümləni oxuyanda adam anlayır ki, dünyada ilk ev daşdan tikilmir. İlk ev ana qucağıdır. İlk sığınacaq onun qoxusudur. İlk dua isə onun pıçıldadığı layladır. İnsan neçə yaşında olursa-olsun, həyat onu incidəndə içindəki uşaq yenə həmin qucağı axtarır.
Şərq ədəbiyyatında analıq müqəddəs hesab olunurdu. Nizami Gəncəvinin əsərlərində mərhəmət və insanpərvərlik ailə sevgisi ilə iç-içə verilir; Füzulinin poeziyasında sevginin əzab və fədakarlıqla tamamlandığını görürük. Bu əsərlər birbaşa övlad sevgisindən bəhs etməsə də, insanın başqası üçün yaşamasının ən ali nümunəsini göstərir.
Azərbaycan kəndlərində isə kitab yazılmayan, amma nəsildən-nəslə ötürülən bir hikmət yaşayırdı:
“Valideynin ruzisi övladının gülüşüdür.”
Bu cümlənin müəllifi yoxdur. Çünki onu həyat yazıb.
Amerikalı yazıçı Mitç Albom belə yazır:
“Valideynlər övladlarının sümüklərində deyil, ürəyində yaşayırlar.”
Bəlkə də, buna görə insan böyüsə də, çətin qərar verəndə içindən bir səs eşidir. O səs uşaqlıqdan bəri onunla gələn ana nəsihətidir. Və ya atasının sakit baxışıdır.
Ata sevgisi haqqında çox az yazılıb. Çünki atalar sevgilərini çox vaxt sözə çevirmirlər. Onların sevgisi səhər tezdən evdən çıxmaqdır. Yağış altında işləməkdir. Ayaqqabısı köhnə olsa da, uşağına yenisini almaqdır. Bir ata bəzən ömrünü danışmadan danışır. Onun tərcümeyi-halı övladının rahat uşaqlığıdır.
Məşhur yazıçı Lev Tolstoy yazırdı:
“Sevginin olduğu yerdə Allah var”.
Əgər bu fikri həyatın hansısa bir anında tam hiss etmək mümkündürsə, o an valideynin övladına baxdığı andır. Çünki o baxışda hökm yoxdur. Şərt yoxdur. Mənfəət yoxdur. Sadəcə, sonsuz mərhəmət var.
İllər keçir. Balaca corablar sandıqda xatirəyə çevrilir. İlk əmzik saralmış bir qutuda qalır. İlk addımlar videolara köçür. İlk məktəb günü şəkillərdə donur. Amma valideyn yaddaşında heç nə köhnəlmir. Çünki sevginin təqvimi olmur. Ana üçün altmış yaşlı oğul da, qırx yaşlı qız da yenə uşağıdır. Ata üçün övladın əli heç vaxt tam böyümür. O, həmişə tutulası bir əl olaraq qalır.
Bir dəfə Xəlil Cübrandan soruşmuşdular:
İnsan nə vaxt həqiqətən dəyişir?
Onun cavabı belə idi:
“İnsan sevdiyi zaman.”
Amma məncə, insan ən çox övladı doğulanda dəyişir. Çünki həmin gün o, ilk dəfə özündən əvvəl başqasını düşünməyi öyrənir. İlk dəfə qorxuları da, arzuları da başqa bir insanın adı ilə başlayır.
Əgər bir gün bütün kitablar yox olsa, bütün şeirlər unudulsa, bütün dillər susarsa, yenə də yer üzündə bir sevgi qalacaq. Ana gecə yarısı qalxıb körpəsinin üstünü örtəcək. Ata sakitcə gəlib uşağının alnından öpəcək. Və dünya yenidən sevginin nə olduğunu anlayacaq. Çünki övlad sevgisi nə kitabdan öyrənilir, nə məktəbdən. O, insanın ruhuna yazılmış ilahi bir dildir. Onu tərcümə etmək mümkün deyil. Onu yalnız yaşamaq mümkündür.
Kimsə məndən soruşsa ki, dünyanın ən böyük möcüzəsi nədir, mən nə dağlardan, nə okeanlardan, nə ulduzlardan danışaram. Mən balaca bir əlin böyük bir barmağı tutmasından danışaram. Çünki kainatda milyonlarla ulduz var. Amma heç biri bir körpənin gözündəki işıq qədər parlamır. Milyardlarla ürək döyünür. Amma valideyn üçün yalnız birinin ritmi bütün dünyanı dəyişir. Və bəlkə də buna görə övlad sevgisini izah etmək mümkün deyil. Onu yalnız hiss etmək olar. Çünki övlad sadəcə sənin övladın deyil. O, sənin sabahın, dualarının cavabı, ömrünün ən saf misrası və həyatının ən böyük möcüzəsidir…
O sənin ürəyinin bədənindən kənarda döyünən hissəsidir…
Cümşüdlü Mənsurə Dilavər
